Bioreiniging: wat is het? Definitie en principes

Inleiding

Bionetting is veel meer dan alleen schoonmaken, het is een rigoureus proces dat schoonmaken en desinfecteren combineert om biologische besmetting van oppervlakken te verminderen. In tegenstelling tot conventionele reiniging is deze methode specifiek gericht op het elimineren van pathogene micro-organismen om de verspreiding van infecties te voorkomen. Als je in een gezondheidszorginstelling of in de farmaceutische industrie werkt, of als je geavanceerde hygiëneprincipes wilt begrijpen, is kennis over bionetting essentieel.

Deze methode wordt vooral gebruikt in gevoelige omgevingen waar de verspreiding van micro-organismen tot een minimum moet worden beperkt. Denk hierbij aan ziekenhuizen, klinieken, dokterspraktijken, bejaardentehuizen, verpleeghuizen en onderzoekslaboratoria. Het basisprincipe van biocleaning is gebaseerd op de cirkel van Sinner uit 1959, die stelt dat een effectieve schoonmaakactie het resultaat is van de combinatie van vier factoren van gelijk belang. In dit artikel ontdek je de precieze definitie van bioreiniging, de basisprincipes en het protocol dat je moet volgen om een schone omgeving te garanderen zonder risico op besmetting.

Definitie van bioreiniging en gebruikscontext

Bioreiniging is een reeks procedures die een grondige reiniging combineren met een desinfecterende werking. Deze methode heeft als doel een optimaal niveau van hygiëne te handhaven en tegelijkertijd de aanwezigheid van micro-organismen aanzienlijk te verminderen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, beperkt bioreiniging zich niet tot het verwijderen van zichtbaar vuil, maar worden ook verontreinigingen aangepakt die met het blote oog onzichtbaar zijn.

In Frankrijk is bioreiniging onderworpen aan verschillende normen en protocollen, vooral in zorginstellingen waar het een integraal onderdeel is van de dagelijkse hygiëneprocedures. De term «bio» verwijst niet naar een ecologische methode, maar eerder naar actie tegen potentieel gevaarlijke biologische elementen zoals bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers.

Het verschil tussen traditionele reiniging en bioreiniging

Traditionele reiniging en bioreiniging verschillen fundamenteel in hun doelstellingen en methoden. Ten eerste richt traditionele reiniging zich voornamelijk op esthetiek en het verwijderen van zichtbaar vuil. Het doel is om oppervlakken schoon te laten lijken, zonder noodzakelijkerwijs de aanwezige micro-organismen te elimineren.

Bioreiniging daarentegen gaat verder dan deze oppervlakkige benadering. Deze methode bestaat uit twee essentiële fasen:

• Reinigingsfase: verwijdering van zichtbaar vuil en de meeste aanwezige micro-organismen
• Desinfectiefase: vernietiging van resterende micro-organismen om een hoog niveau van hygiëne te bereiken

Een ander belangrijk verschil betreft de gebruikte apparatuur en producten. Terwijl conventionele reiniging kan volstaan met standaard huishoudelijke producten, vereist bioreiniging specifieke producten die voldoen aan strenge normen voor antimicrobiële werkzaamheid. Daarnaast omvatten biologische reinigingsprotocollen een strenge organisatie om herbesmetting van behandelde gebieden te voorkomen.

Daarnaast moet het personeel dat verantwoordelijk is voor bioreiniging een specifieke training volgen, waaronder het leren van de juiste technieken en het begrijpen van de risico's van kruisbesmetting. Deze specifieke vaardigheden zijn over het algemeen niet vereist voor conventionele reiniging.

Waarom bioreiniging essentieel is in gevoelige omgevingen

In sommige omgevingen is visuele reinheid alleen niet voldoende om de veiligheid van gebruikers en processen te garanderen. Dit is met name het geval in omgevingen in de gezondheidszorg, waar bioreiniging een cruciale rol speelt bij het voorkomen van de verspreiding van besmettelijke ziekten. ziekenhuisinfecties, Deze ziekenhuisinfecties treffen elk jaar ongeveer 6% van de patiënten die in Frankrijk in het ziekenhuis worden opgenomen.

Zorginstellingen zoals ziekenhuizen, klinieken en verpleeghuizen zijn bijzonder kwetsbare omgevingen waar kwetsbare mensen en potentieel gevaarlijke ziekteverwekkers naast elkaar leven. In deze context is bioreiniging een essentieel onderdeel geworden van de zorg- en preventieketen.

Het belang van biocleaning strekt zich echter ook uit naar andere gevoelige sectoren. In de voedingsmiddelenindustrie helpt deze methode bijvoorbeeld om te voldoen aan de strenge hygiënenormen die nodig zijn om besmetting van voor consumptie bestemde producten te voorkomen. Ook onderzoekslaboratoria, kinderdagverblijven en instellingen voor mensen met immunodeficiëntie hebben veel baat bij bioreinigingsprotocollen.

Opgemerkt moet worden dat de effectiviteit van biologische reiniging ook afhangt van de regelmaat en de aanpassing aan de specifieke kenmerken van elke omgeving. Een geschikt protocol moet rekening houden met het aantal mensen dat de ruimte gebruikt, de soorten activiteiten die er plaatsvinden en de specifieke risico's die zijn vastgesteld.

Kortom, bioreiniging is veel meer dan een eenvoudige reinigingsprocedure, het is een essentiële schakel in de keten van gezondheidspreventie in kwetsbare omgevingen, die rechtstreeks bijdraagt aan de volksgezondheid en de veiligheid van kwetsbare bevolkingsgroepen.

De fundamentele principes van biocleaning

Voor effectieve bioreiniging is het essentieel om bepaalde basisprincipes te beheersen die deze professionele hygiënepraktijk bepalen. Deze principes zijn niet slechts aanbevelingen, maar vormen de wetenschappelijke basis voor het bereiken van optimale resultaten op het gebied van het elimineren van micro-organismen.

De Sinner-cirkel: tijd, actie, chemie, temperatuur

De kern van bionetaning is de Sinner Circle, een concept dat in 1959 werd ontwikkeld door de Duitse chemicus Herbert Sinner toen hij voor Henkel werkte. Dit theoretische model verklaart de vier even belangrijke factoren die de doeltreffendheid van professioneel reinigen bepalen:

• Temperatuur: Dit vergemakkelijkt het oplossen van vuil en versterkt de werking van de producten. Een hoge temperatuur versnelt chemische reacties en helpt vet en andere resten effectiever op te lossen.
• Mechanische werking: Dit is de fysieke energie die op het oppervlak wordt uitgeoefend, zoals wrijving of druk, waardoor hardnekkig vuil wordt verwijderd.
• Chemie: Dit betreft de gebruikte producten (detergenten, ontsmettingsmiddelen), die een cruciale rol spelen bij het oplossen van vuil en het vergemakkelijken van de verwijdering ervan.
• Actietijd: Dit is de tijd dat de reinigingsmiddelen in contact zijn met het te behandelen oppervlak.

Dit systeem wordt soms onthouden onder het ezelsbruggetje T.A.C.T. (Temperatuur, Mechanische Actie, Chemie, Tijd). Het bijzondere van de Sinner Circle ligt in de onderlinge afhankelijkheid van deze vier factoren. Als een van deze factoren minder wordt, moet je de andere factoren verhogen om dezelfde reinigingskwaliteit te behouden. Als je bijvoorbeeld koud water gebruikt, moet je de concentratie van het product en de mechanische werking verhogen.

Het belang van de volgorde van schoonmaken: van schoon naar vuil

Het protocol voor biocleaning volgt een precieze logica om kruisbesmetting te vermijden. Er moeten verschillende basisprincipes worden gerespecteerd:

1. Van boven naar beneden: Vanwege de bezinking van deeltjes moet het schoonmaken altijd beginnen met de bovenste oppervlakken en eindigen met de vloer.
2. Van schoonst naar vuilst: Deze progressie voorkomt vervuiling van gebieden die al gereinigd zijn.
3. Van onder naar voren: Vermijd het betreden van oppervlakken die al behandeld zijn.

In zorginstellingen, vooral in ziekenhuiskamers, wordt ook het principe toegepast van reiniging van de gebieden die het verst van het bed verwijderd zijn naar de gebieden die het dichtst bij het bed liggen, aangezien het bed een bijzonder gevoelig gebied is. Tegelijkertijd wordt er gereinigd van de minst aangeraakte oppervlakken tot de meest frequente contactpunten, zoals deurklinken en lichtschakelaars.

Risicogebieden: classificatie en vereisten

Om de protocollen aan te passen aan specifieke behoeften, worden gebouwen geclassificeerd op basis van hun infectierisiconiveau. Deze classificatie vormt de leidraad voor de keuze van de te gebruiken methoden, frequenties en producten:

• Risicozone 1 (minimaal risico) : Hallen, administratieve kantoren, technische diensten, gangen, wachtkamers. Dagelijks schoonmaken met vochtig afstoffen en een eenvoudig schoonmaakmiddel is meestal voldoende.
• Risicozone 2 (gemiddeld risico): Over het algemeen gebieden zoals sterilisatie, kraamafdelingen en psychiatrische afdelingen. Voor het reinigen moet afwisselend een reinigingsmiddel of reinigingsmiddel/desinfectiemiddel worden gebruikt.
• Risicozone 3 (ernstige risico's) : Intensieve zorg, spoedeisende hulp, chirurgie, geneeskunde. Dagelijks of meerdere keren per dag reinigen met een reinigings- en ontsmettingsmiddel is vereist.
• Risicozone 4 (zeer hoog risico) : Operatiekamer, transplantatieafdeling, brandwondenafdeling. Deze ruimtes moeten dagelijks gereinigd worden met specifieke reinigings- en ontsmettingsmiddelen.

Deze methodische classificatie maakt het mogelijk om de middelen daar in te zetten waar ze het hardst nodig zijn, terwijl een hygiëneniveau wordt gegarandeerd dat past bij elke omgeving. Bovendien beveelt het protocol aan om altijd te beginnen met de ruimten met het hoogste risico en te eindigen met de ruimten met het laagste infectierisico.

De fundamentele principes van bioreiniging vormen een streng wetenschappelijk kader. Wanneer ze correct worden toegepast, kan het risico op microbiële besmetting in gevoelige omgevingen aanzienlijk worden verminderd. IGIENAIR werkt in geclassificeerde zones (2, 3, 4).

Het stapsgewijze biocleaningprotocol

Een biocleaningprotocol is een precieze opeenvolging van handelingen om een optimaal niveau van hygiëne te bereiken in gevoelige omgevingen. In tegenstelling tot gewone reiniging volgt deze methode een strikte procedure die moet worden gevolgd om de effectieve verwijdering van micro-organismen te garanderen. Elke stap speelt een specifieke rol in dit proces.

1. Voorbereiding en eerste ontsmetting (voorreinigingsfase)

Voorafgaand aan elk grondig werk, voeren onze teams een voorbereidende afstof- en residuverwijderingsfase uit. Het doel van deze fase is om zichtbare deeltjes, stof en grof vuil van oppervlakken te verwijderen. Dit is essentieel om het risico op verspreiding van verontreinigingen tot een minimum te beperken en om ruimtes effectief voor te bereiden op een grondigere reiniging. Door macroscopische onzuiverheden te verwijderen, creëert deze fase een omgeving die bevorderlijk is voor de toepassing van latere desinfectieprotocollen. Deze fase vermindert de initiële microbiële belasting aanzienlijk en beperkt de interferentie tijdens de volgende stappen. Dit is met name van cruciaal belang in gevoelige omgevingen waar de aanvankelijke reinheid direct van invloed is op de effectiviteit van de daaropvolgende behandelingen.

2. Grondige reiniging en gerichte desinfectie (technische reinigingsfase)

Onze experts gebruiken vervolgens gespecialiseerde reinigings- en ontsmettingsmiddelen, geselecteerd volgens de geldende normen en de specifieke kenmerken van de te behandelen oppervlakken. Elk hoekje en gaatje wordt zorgvuldig gereinigd om pathogene micro-organismen (bacteriën, virussen, schimmels) en organische resten te elimineren. De gebruikte protocollen voldoen aan de vereisten van omgevingen met hoge gezondheidsvereisten, zoals de farmaceutische, voedingsmiddelen- of medische industrie.

Belangrijkste punten:

• Gebruik van enzymatische reinigingsmiddelen of reinigings- en desinfectiemiddelen voor gecombineerde werking.
  
• Toepassing van gevalideerde technieken om een uniforme dekking te garanderen en gemiste gebieden te voorkomen.
  
• Respecteer de contacttijden die nodig zijn voor een optimale desinfectie.

Deze stap zorgt niet alleen voor zichtbare reinheid, maar ook voor microbiologische hygiëne om het risico op kruisbesmetting of restbesmetting te beperken.

3. Einddesinfectie door verneveling (algehele behandeling van gebieden)

Om het proces te voltooien, wordt een droge of natte neveldesinfectiemethode gebruikt. Deze techniek verspreidt een ontsmettingsmiddel in de vorm van microdruppels in de lucht en op alle oppervlakken, inclusief moeilijk bereikbare plaatsen (plafonds, hoeken, apparatuur). Het product wordt gelijkmatig neergeslagen, waardoor een dekking van 360° wordt verkregen en hardnekkige infectieverwekkers worden geneutraliseerd.

Met deze methode :

• Effectief tegen ziekteverwekkers in de lucht en op het oppervlak, inclusief omhulde virussen en resistente sporen.
• Aanpasbaarheid aan verschillende soorten gebouwen (cleanrooms, ziekenhuisafdelingen, voertuigen voor medisch vervoer).
• Traceerbaarheid van interventies met behulp van biologische of chemische indicatoren, indien nodig.

Deze aanpak wordt vaak gebruikt naast handmatige reiniging om volledige desinfectie te garanderen, vooral in steriliteitskritische omgevingen.

Specifieke methoden: stomen, scullen, duwen

Afhankelijk van de configuratie van de locatie kunnen verschillende technieken worden gebruikt. De «sculling»-methode wordt aanbevolen voor rommelige gebieden. De «duwmethode» is geschikt voor open ruimtes. Bioreiniging met stoom is een ecologisch alternatief dat gebruik maakt van een hoge temperatuur (120-160°C) en druk (4-6 bar). Het vervangt de chemische werking van producten, maar behoudt dezelfde doeltreffendheid.

Frequentie en organisatie per zone

De frequentie van biocleaning varieert afhankelijk van het infectierisiconiveau in de betreffende ruimten. Zones met een zeer hoog risico (niveau 4), zoals operatiekamers, moeten meerdere keren per dag worden gereinigd, terwijl zones met een gemiddeld risico slechts één keer per dag kunnen worden gereinigd. De organisatie volgt altijd een precieze logica: begin met de minst besmette gebieden, maak schoon van de schoonste naar de vuilste en ga van boven naar beneden.

Apparatuur en producten voor biocleaning

Effectieve biologische reiniging vereist het gebruik van gespecialiseerde apparatuur en geschikte producten. De apparatuur speelt een cruciale rol bij het verminderen van het risico op kruisbesmetting en garandeert optimale resultaten voor elke interventie.

Schoonmaakwagen: organisatie schoon/vuil

De biocleaningwagen is het centrale element van elke operatie. Dankzij het ergonomische ontwerp kan hij methodisch worden georganiseerd, met een strikte scheiding tussen schone en vuile zones. De schone zone bevat voorraden schone moppen en hoofdbanden, schoonmaakproducten en persoonlijke beschermingsmiddelen, terwijl de vuile zone containers bevat voor gebruikte hoofdbanden en afvalbakken. Deze strikte scheiding voorkomt kruisbesmetting. Bovendien wordt de trolley zelf ontsmet voor elke interventie ter plaatse. Hij wordt verpakt om vervuiling tijdens het transport tussen het IGIENAIR-agentschap en de klantlocatie te voorkomen.

Soorten doeken en hoofdbanden

Doekjes en moppen zijn er in twee hoofdcategorieën: herbruikbaar en eenmalig gebruik. Microvezelmodellen worden vooral aanbevolen vanwege hun superieure vermogen om vuil en bacteriën op te vangen dankzij hun verbeterde mechanische werking. In omgevingen met een hoog risico of waar extra voorzorgsmaatregelen vereist zijn (zoals voor Clostridium difficile), wordt de voorkeur gegeven aan modellen voor eenmalig gebruik.

Producten: reinigingsmiddelen, ontsmettingsmiddelen, EN-normen

Er zijn verschillende soorten producten nodig voor biologische reiniging: reinigingsmiddelen, ontsmettingsmiddelen, reinigings-ontsmettingsmiddelen en soms ontkalkingsmiddelen. Ontsmettingsmiddelen moeten voldoen aan specifieke Europese normen (EN) om hun doeltreffendheid te garanderen: EN 13727 voor bacteriedodende werking, EN 13624 voor schimmeldodende werking en EN 14476 voor virucide werking. Voor oppervlakken met een hoog risico controleren onderhoudstechnici het werkingsspectrum van de gebruikte producten. Bij het aanbrengen van het product wordt onder andere aanbevolen om de doseringen nauwgezet na te leven, het product op de doeken te spuiten in plaats van rechtstreeks op de oppervlakken om aërosolvorming te beperken, en de aangegeven contacttijd te respecteren.

Gebruik van de verdunningseenheid

De verdunningseenheid vertegenwoordigt een belangrijke innovatie in professionele bioreiniging. Dit systeem garandeert een perfect uitgebalanceerd mengsel van water en geconcentreerde producten, wat zorgt voor een optimale efficiëntie en verspilling voorkomt. Het werkt met een technologie die het debiet automatisch aanpast om de ideale concentratie te verkrijgen. Er is echter speciale zorg nodig: de integriteit van de slangen moet regelmatig worden gecontroleerd en de waterdruk moet voldoende zijn voor een nauwkeurige verdunning.

Goede praktijken en hygiënevoorschriften die moeten worden nageleefd

Hygiënevoorschriften vormen een essentiële pijler van bioreiniging. Naast technieken en producten is het menselijk gedrag dat de effectiviteit van procedures garandeert en het risico op besmetting in gevoelige omgevingen minimaliseert.

Handhygiëne voor en na de operatie

Het wassen van de handen is de eerste barrière tegen de verspreiding van micro-organismen. Voor en na elke bioreinigingshandeling is zorgvuldige desinfectie met een hydroalcoholisch product of antiseptische zeep essentieel. Deze eenvoudige maar fundamentele praktijk vermindert het risico op kruisbesmetting tussen verschillende gebieden aanzienlijk.

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE)

Voor alle protocollen voor bioreiniging moeten de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE) worden gedragen. Handschoenen, jassen, overjassen, overschoenen en FFP2-maskers beschermen zowel het personeel als de omgeving. Om de overdracht van ziektekiemen te voorkomen, verwisselen medewerkers hun uitrusting tussen elke zone met een hoog risico.

Traceerbaarheid en beoordeling van praktijken

De definitie van biologische reiniging omvat noodzakelijkerwijs een beoordelingsdimensie. Elke handeling moet worden geregistreerd in een register met vermelding van datum, tijd, behandeld gebied en gebruikte producten. Daarnaast worden er regelmatig visuele inspecties en microbiologische monsters genomen om de effectiviteit van de procedures te controleren en de praktijken zo nodig aan te passen.

Voortdurende training en bewustmaking

Bioreiniging vereist specifieke vaardigheden die voortdurend worden bijgewerkt. Een gedegen initiële training, gevolgd door regelmatige opfriscursussen, is essentieel om een optimaal expertiseniveau te behouden. Op deze manier blijft het personeel op de hoogte van de nieuwe technieken, producten en normen die de ontwikkelingen in bioreiniging stimuleren.

Conclusie

Uiteindelijk is de biocleaning is veel meer dan een eenvoudige onderhoudsprocedure, het is een wetenschappelijke en methodische aanpak die essentieel is voor het garanderen van de veiligheid van de gezondheid in gevoelige omgevingen. De fundamentele principes van de Sinner Circle (temperatuur, mechanische werking, chemie en tijd) vormen de theoretische basis van deze rigoureuze praktijk.

In tegenstelling tot conventionele reiniging, volgt bionetting een strikt protocol dat over het algemeen uit drie essentiële stappen bestaat: grijzing, blanking en desinfectie. Als deze methode correct wordt uitgevoerd, vermindert ze de aanwezigheid van pathogene micro-organismen aanzienlijk.

De doeltreffendheid van biocleaning hangt ook af van de naleving van nauwkeurige regels, in het bijzonder de progressie van schoon naar vuil, van boven naar beneden, en het gebruik van geschikte apparatuur. Een goed georganiseerde trolley voor ultrareiniging, specifieke doekjes en strips en producten die voldoen aan de Europese normen spelen allemaal een doorslaggevende rol in dit proces.

Natuurlijk blijft de strikte toepassing van persoonlijke hygiëneregels, zoals het desinfecteren van de handen voor en na elke procedure, net zo belangrijk als de techniek zelf. Het personeel dat verantwoordelijk is voor biocleaning moet daarom de juiste voortdurende training krijgen om deze complexe procedures onder de knie te krijgen.

Dus of u nu in een gezondheidszorginstelling, een laboratorium of een andere gevoelige omgeving werkt, u begrijpt nu waarom bioreiniging een essentiële schakel is in de keten van infectiepreventie. De impact ervan gaat veel verder dan eenvoudige visuele reinheid: het draagt direct bij aan de bescherming van de volksgezondheid en de veiligheid van kwetsbare mensen.

FAQs

Wat is bioreiniging en wat is het verschil met conventionele reiniging?

Bioreiniging is een methode die reiniging en desinfectie combineert om biologische besmetting van oppervlakken te verminderen. In tegenstelling tot conventionele reiniging, die zich richt op het verwijderen van zichtbaar vuil, is bioreiniging gericht op het elimineren van pathogene micro-organismen om de verspreiding van infecties te voorkomen.

Wat zijn de basisprincipes van bioreiniging?

De basisprincipes van bioreiniging zijn gebaseerd op de cirkel van Sinner, die bestaat uit vier factoren: temperatuur, mechanische werking, chemie (gebruikte producten) en inwerktijd. Deze elementen moeten in balans zijn om een effectieve reiniging te bereiken.

In welk soort omgeving is bioreiniging bijzonder belangrijk?

Bioreiniging is essentieel in gevoelige omgevingen zoals ziekenhuizen, klinieken, bejaardentehuizen, verpleeghuizen, onderzoekslaboratoria en de voedingsindustrie. Deze omgevingen vereisen een hoog niveau van hygiëne om de verspreiding van infecties te voorkomen en de veiligheid van de bewoners te garanderen.

Wat zijn de belangrijkste stappen in een biologisch reinigingsprotocol?

Een typisch bioreinigingsprotocol bestaat uit drie hoofdfasen: 1) reiniging met een reinigingsmiddel om zichtbaar vuil te verwijderen, 2) spoelen om residuen te verwijderen en 3) desinfectie of het gebruik van een 2-in-1 product om alle resterende micro-organismen te elimineren.

Wat zijn de beste praktijken voor bioreiniging?

Goede praktijken omvatten handhygiëne voor en na elke handeling, het dragen van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PPE), traceerbaarheid van de handelingen en voortdurende training van het personeel. Het is ook belangrijk om de volgorde van schoonmaken te respecteren (van schoon naar vuil, van boven naar beneden) en om de juiste apparatuur en producten te gebruiken.